Stichting Corazon zet.zich actief inzet voor herstel van bodem, biodiversiteit en gemeenschap.in.Zuid-europa..Woestijnvorming wordt vaak gezien als een probleem van verre landen: uitdrogende gebieden in Afrika, het Midden-Oosten of Azië. Toch laten recente klimaatveranderingsscenario’s van de Europese Unie zien dat ook Europa deze eeuw steeds kwetsbaarder wordt voor woestijnvorming. Het gaat om een sluipend proces, dat niet alleen het landschap verandert, maar ook de basis aantast van voedselzekerheid, biodiversiteit en menselijke samenlevingen.
Landen als Portugal, Spanje, Italië, Griekenland, Cyprus, Bulgarije en Roemenië blijken bijzonder kwetsbaar. Dat is geen toeval: juist deze regio’s zijn sterk afhankelijk van landbouw in droge gebieden, waar stijgende temperaturen, afnemende neerslag en intensief landgebruik samenkomen.
Een mondiaal probleem met menselijke gevolgen
Wereldwijd heeft woestijnvorming nu al het leven van ongeveer 250 miljoen mensen aangetast. De Verenigde Naties waarschuwen dat dit proces tegen 2045 nog eens 135 miljoen mensen op de vlucht kan drijven. Daarmee behoort woestijnvorming tot de ernstigste milieuproblemen van onze tijd – niet alleen ecologisch, maar ook sociaal en economisch.
Volgens de VN is momenteel ongeveer 24% van al het land op aarde gedegradeerd. De gevolgen hiervan zijn verstrekkend:
-
dalende voedselproductie
-
uitgeputte en onvruchtbare bodems
-
verminderde veerkracht tegen droogtes, hittegolven en extreme stormen
-
afnemende waterkwaliteit
-
extra CO₂-uitstoot door verlies van bodemkoolstof
Deze ontwikkelingen leiden tot voedseltekorten, stijgende en grillige voedselprijzen en kunnen zelfs conflicten en migratiestromen versterken.
Woestijnvorming in Europa: dichterbij dan we denken
Europa kent een rijk en divers landschap, maar juist in Zuid- en Oost-Europa – belangrijke regio’s voor de Europese voedselproductie – komen steeds meer droge en kwetsbare gebieden voor. Een recente studie laat zien dat het oppervlak in Zuid-, Centraal- en Oost-Europa dat zeer gevoelig is voor woestijnvorming, in minder dan tien jaar is toegenomen met een gebied ter grootte van Griekenland en Slowakije samen.
De oorzaken zijn duidelijk:
-
veranderende weerpatronen
-
vaker voorkomende hittegolven en langdurige droogtes
-
toenemende menselijke en agrarische druk op het land
Klimaatmodellen voorspellen dat de situatie verder zal verslechteren. In sommige regio’s, zoals Spanje, kunnen de temperaturen tegen het einde van deze eeuw met meer dan 2°C stijgen, terwijl de zomerneerslag met 50% of meer kan afnemen. Zonder actief ingrijpen dreigen ernstige gevolgen voor landbouw, natuur én consumenten in heel Europa.
Herstel begint bij de bodem
Gelukkig zijn er oplossingen. In drooglandgebieden passen bewoners en boeren wereldwijd hun landgebruik aan om verdere degradatie te voorkomen. Voorbeelden hiervan zijn:
-
bedekkende gewassen en wisselteelt, die bodemerosie tegengaan en vocht vasthouden
-
herbebossing en agroforestry, die watercycli herstellen en biodiversiteit stimuleren
-
het verminderen van intensieve grondbewerking
Deze maatregelen dragen niet alleen bij aan het stoppen van woestijnvorming, maar helpen ook actief bij landherstel.
Corazon.carbon Farming: landbouw als bondgenoot van natuur en klimaat
Op bedrijfsniveau wint Carbon Farming snel aan belang. Dit is een verzamelnaam voor landbouwpraktijken die gericht zijn op het vergroten van de hoeveelheid koolstof die in de bodem wordt opgeslagen. Voorbeelden zijn:
-
dekkingsgewassen
-
agroforestry
-
minimale of conserverende grondbewerking
-
permanent grasland
-
lagere veebezetting per perceel
Door de biodiversiteit in de bodem te vergroten, neemt het gehalte aan organische stof toe. Dat verbetert:
-
de waterinfiltratie
-
het vochtvasthoudend vermogen
-
de beschikbaarheid van voedingsstoffen voor planten
Gezonde bodems zijn beter bestand tegen droogte en vormen een krachtig wapen tegen woestijnvorming.
Europees beleid en een morele verantwoordelijkheid
De Europese Unie stimuleert koolstoflandbouw via het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Daarmee wordt gewerkt aan bodems die functioneren als koolstofputten en tegelijkertijd weerbaarder zijn tegen klimaatverandering en verdroging. Op lange termijn kan dit beleid helpen om de druk van klimaatverandering op landbouw en landschap te verlichten.
Maar beleid alleen is niet genoeg. Er is ook een morele en maatschappelijke verantwoordelijkheid om zorg te dragen voor de aarde en voor elkaar.
De inzet van Stichting Corazon
Stichting Corazon zet zich actief in om bij te dragen aan het voorkomen van woestijnvorming en het herstellen van de relatie tussen mens, bodem en gemeenschap. Vanuit een visie waarin zorg voor de schepping, gezondheid en solidariteit centraal staan, werkt Corazon aan:
-
herstel van bodems door natuurlijke en regeneratieve landbouwmethoden
-
bevordering van biodiversiteit en waterhuishouding
-
bewustwording over de gevolgen van uitputtend landgebruik
-
praktische projecten waarin landbouw, natuur en gemeenschap samenkomen
Corazon gelooft dat echte oplossingen niet alleen technisch zijn, maar ook cultureel en spiritueel. Door opnieuw te leren leven binnen de grenzen van de natuur, met respect voor bodem en medemens, kan woestijnvorming worden tegengegaan en kan het land opnieuw vruchtbaar worden – letterlijk en figuurlijk.
Hoopvol perspectief
Woestijnvorming is geen onvermijdelijk lot. Met kennis, samenwerking en een andere manier van omgaan met land en voedsel kunnen we het tij keren. De inzet van boeren, burgers, beleidsmakers én initiatieven zoals Stichting Corazon laat zien dat herstel mogelijk is.
Niet ergens ver weg, maar hier, in Europa, en in onze eigen leefomgeving.
