Spinazie bovenaan de Pesticiden eetwijzer 2026
Hoe schoon is de groente en het fruit dat dagelijks op ons bord ligt?
De nieuwe Pesticiden eetwijzer 2026 van Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL) geeft opnieuw aanleiding om daar bewust bij stil te staan. Spinazie staat dit jaar bovenaan de ranglijst van groenten waarin de meeste verschillende pesticiden residuen worden aangetroffen. Bij fruit blijft citrusfruit de koploper.
De Pesticiden eetwijzer is samengesteld op basis van residu-metingen van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). PAN-NL analyseerde hiervoor de beschikbare meetgegevens over de periode 2023–2025.
Spinazie nieuwe nummer één
Volgens PAN-NL worden op spinazie gemiddeld 2,3 verschillende pesticiden aangetroffen. Daarmee neemt spinazie de eerste plaats over van paprika, die vorig jaar bovenaan stond.
De top van de groenten ziet er volgens de Pesticiden eetwijzer als volgt uit:
- Spinazie – gemiddeld 2,3 pesticiden
- Paprika – gemiddeld 2,3 pesticiden
- Andijvie – gemiddeld 2,2 pesticiden
Bij een gelijk aantal verschillende residuen kijkt PAN-NL ook naar de hoeveelheid aangetroffen residuen. Daardoor komt spinazie boven paprika te staan.
Maar er is ook goed nieuws. De groenten met de minste aangetroffen pesticiden residuen zijn volgens de ranglijst:
- Asperges – 0,0
- Rode bieten – 0,1
- Pompoen – 0,2
Dat verschil laat zien dat er grote variatie bestaat tussen verschillende soorten groenten.
Fruit: citrus blijft de grootste uitschieter
Bij fruit ziet PAN-NL eveneens grote verschillen.
De soorten met gemiddeld de meeste verschillende pesticiden residuen zijn:
- Citrusfruit – 4,4
- Aardbeien – 4,2
- Kersen – 4,0
Aan de andere kant staan onder andere:
- Kiwi – 0,5
- Watermeloen – 0,9
- Ananas – 0,9
Een opvallend voorbeeld uit de metingen is een monster druiven waarin 20 verschillende pesticiden werden aangetroffen.
Dat betekent niet automatisch dat deze druiven boven de wettelijke normen uitkwamen. De huidige regelgeving kijkt namelijk vooral naar de toegestane hoeveelheid van ieder afzonderlijk bestrijdingsmiddel. De mogelijke effecten van combinaties van meerdere verschillende stoffen – de zogenaamde ‘cocktail’ – vormen een ingewikkelder vraagstuk.
Zijn deze producten dan onveilig?
Hier is enige nuance belangrijk.
De NVWA controleert groente, fruit en andere levensmiddelen steekproefsgewijs op residuen van bestrijdingsmiddelen. Voor deze stoffen bestaan wettelijke maximum r esidulimieten (MRL’s). In 2024 overschreed op de Nederlandse markt ongeveer 3 procent van de onderzochte monsters de wettelijke maximumresidulimiet. Producten die niet aan de wettelijke eisen voldoen, mogen niet worden verhandeld.
Een gevonden residu betekent dus niet automatisch dat een product onveilig is.
Tegelijkertijd stelt PAN-NL een andere vraag: willen we voedsel eten waarop meerdere verschillende bestrijdingsmiddelen zijn aangetroffen als er ook alternatieven zijn?
Dat is een vraag die verder gaat dan alleen de wettelijke norm.
Niet alleen onze gezondheid telt
Voor Corazon gaat dit onderwerp bovendien over meer dan alleen wat er op ons bord terechtkomt.
Bestrijdingsmiddelen worden gebruikt om gewassen te beschermen tegen ziekten, plagen en onkruid. Maar sommige middelen kunnen ook gevolgen hebben voor insecten, bodemleven en biodiversiteit.
Dat maakt de discussie over pesticiden onderdeel van een bredere vraag:
Hoe willen we ons voedsel produceren?
Het CBS meldt dat de landbouw in Nederland in 2024 in totaal 22 procent minder gewasbeschermingsmiddelen gebruikte dan in 2020. Dat is positief. Tegelijkertijd verschilt het gebruik sterk per gewas en teeltsysteem.
Minder gebruik is dus belangrijk, maar uiteindelijk gaat het ook om de vraag welke landbouw we willen stimuleren.
Biologisch en onbespoten: kiezen voor de bron
Wie de hoeveelheid pesticiden residuen in voeding zoveel mogelijk wil beperken, kan volgens PAN-NL kiezen voor biologische groente en fruit. Bij biologische landbouw gelden strengere regels voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen.
Voor Corazon sluit dat aan bij een eenvoudige gedachte:
gezond voedsel begint bij een gezonde bodem.
Wanneer we voedsel produceren met respect voor bodemleven, insecten, water en biodiversiteit, werken we niet alleen aan onze eigen gezondheid, maar ook aan de gezondheid van de omgeving waarin we leven.
Dat betekent niet dat iedereen van vandaag op morgen alles biologisch moet kopen. Wel kunnen we bewuster kijken naar waar ons eten vandaan komt, hoe het is geteeld en welke landbouw we met onze boodschappen ondersteunen.
Bewuster eten begint met bewuster kiezen
De Pesticiden eetwijzer is daarom vooral interessant als hulpmiddel om bewuster te kiezen. Niet om bang te worden voor groente en fruit – integendeel.
Groente en fruit blijven een belangrijk onderdeel van een gezond voedingspatroon.
Maar als we kunnen kiezen tussen producten met veel of weinig residuen, tussen gangbaar en biologisch, of tussen anoniem voedsel uit een lange keten en lokaal geteeld voedsel, dan kunnen we met iedere aankoop een kleine keuze maken.
Bij Corazon geloven we dat die keuzes uiteindelijk samen een groot verschil kunnen maken.
Voor mens, dier, natuur en toekomstige generaties.
Bronnen
- Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL) – PesticidenEetwijzer en onderzoeksgegevens. PesticidenEetwijzer – PAN-NL
- Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) – Inspectieresultaten residuen van bestrijdingsmiddelen in levensmiddelen. NVWA – inspectieresultaten bestrijdingsmiddelen
- NVWA – Inspectieresultaten 2024 – steekproeven en wettelijke maximumresidulimieten. NVWA – resultaten 2024
- Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) – Gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de Nederlandse landbouw. CBS – landbouw gebruikt een vijfde minder gewasbeschermingsmiddelen
Dit artikel is gebaseerd op de publicaties en meetgegevens van PAN-NL, NVWA en CBS. De aanwezigheid van een residu betekent niet automatisch dat een product boven de wettelijke veiligheidsnorm zit.
