Persbericht van Pesticide Action Network Netherlands
Juridische procedure gestart voor verbod op PFAS-pesticiden
Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL) is een juridische procedure gestart om de bespuitingen met PFAS-landbouwgif in Nederland te stoppen. PAN-NL eist dat het Ctgb (College voor de Toelating van Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden) de honderden pesticidenop basis van 27 verschillende PFAS-stoffen onmiddellijk intrekt. Deze PFAS-pesticiden breken af tot trifluorazijnzuur (TFA) een zeer kleine PFAS-verbinding die zeer mobiel en persistent is. TFA zit onder andere in ons drinkwater en overschrijdt op veel plaatsen de wettelijke norm voor grondwater (0,1 μg/L). TFA is een gevaarlijke stof en recent door het Europees agentschap voor chemische stoffen (ECHA) geclassificeerd als giftig voor de voortplanting (Categorie 1B) omdat het “het ongeboren kind kan schaden” en “verdacht wordt van het schaden van de vruchtbaarheid“.
PFAS is slecht of niet afbreekbaar
De pesticiden industrie heeft in de afgelopen decennia een reeks pesticiden (werkzame stoffen) op de markt gebracht die voorzien zijn van het element fluor. Omdat dergelijke verbindingen niet in de natuur voorkomen zijn ze slecht of niet afbreekbaar en blijven ze jaren actief in het milieu. Anders dan de bekende PFAS-problematiek van Chemours in Dordrecht, heeft het gebruik van PFAS-pesticiden in de landbouw veel minder aandacht gekregen. Een reden hiervoor is dat er gebrekkige meetmethoden worden gehanteerd die TFA niet (goed) aantonen in het milieu.
De PFAS-problematiek in de landbouw is groot
In Nederland worden aanzienlijke hoeveelheden PFAS-pesticiden verkocht: in 2022 250.000 kilo. Inmiddels wordt PFAS overal gemeten in het milieu en ligt er een PFAS-deken over heel Nederland. Die vervuiling met TFA bouwt zich steeds verder op in bodem, water, lucht, maar ook in mens en dier.
Norm overschrijdingen afbraakproduct TFA
Onderzoek van de provincie Utrecht (1) laat zien dat TFA in relatief veel hogere concentraties wordt aangetroffen in grondwater, ongeveer 1000 maal hoger, dan de overige PFAS-stoffen, tot een niveau van enkele microgrammen per liter. Dit is ver boven de norm voor grondwater van 0.1 microgram per liter. De provincie concludeert ook dat de TFA-concentraties sterk verhoogd zijn in met name gebieden met akkerbouw- en boomgaarden.
Landelijk wordt in Nederland pas sinds 2024 op TFA in grondwater gemeten. De eerste resultaten zijn zorgwekkend. Uit het rapport Grondwaterkwaliteit Nederland 2024 blijkt dat bij 78% van de ondiepe grondwatermeetlocaties de norm overschreden wordt.(2)
Herbeoordeling PFAS-pesticiden duurt te lang
Het toelatingscollege Ctgb heeft in december 2025 (3) besloten voor middelen met een zestal PFAS-pesticiden een herbeoordeling uit te voeren. Dit zijn echter bij lange na niet alle PFAS-pesticiden die op de Nederlandse markt zijn toegelaten. Daarnaast is PAN-NL verontrust over de suggestie van het Ctgb om een “impact analyse’ uit te voeren. Dergelijke analyses hebben er in het verleden steevast toe geleid dat een voorgenomen verbod wordt geblokkeerd omdat de stoffen onmisbaar zouden zijn voor de landbouw. Verder duurt de herbeoordeling van het Ctgb onbegrijpelijk lang, tot einde 2028, terwijl de problematiek urgent is en de PFAS steeds verder ophoopt in ons milieu.
Om deze redenen heeft PAN-NL het Ctgb verzocht om de toelating van alle bestrijdingsmiddelen – op basis van alle 27 PFAS-pesticiden – in te trekken. Als het Ctgb weigert de middelen in te trekken, zal PAN in beroep gaan en naar de rechter stappen.
Link voor de download van het intrekkingsverzoek: https://www.pan-netherlands.org/pan-nl-start-juridische-procedure-om-spuiten-met-pfas-in-de-landbouw-te-stoppen/
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met
Hans Muilerman
