Waar de grote begeerte heerst, verdwijnen de mensen die er niet in passen.
Over compensatie, overconsumptie en een economie die haar grens over gaat
Binnen Corazon schrijven we vaker over hetzelfde onderliggende patroon: een economie die moet blijven groeien om de begeerte van een relatief kleine, rijkere groep te voeden. Een systeem waarin geld moet blijven stromen, niet omdat het leven er beter van wordt, maar omdat stilstand voor sommigen ondenkbaar is geworden.
Ook het huidige spreken over “ruimhartige compensatie” past naadloos in dat patroon. Het suggereert zorg en rechtvaardigheid, maar verhult vaak iets anders: de overtuiging dat alles verhandelbaar is. Dat mensen kunnen verhuizen. Dat dorpen kunnen verdwijnen. Dat gemeenschap en verbondenheid ondergeschikt zijn aan economische belangen.
Wie goed kijkt, ziet dat dit geen losstaand vraagstuk is. Het is verbonden met overconsumptie, aangewakkerd door degenen die al veel hebben en toch steeds meer willen. Hun geld moet blijven circuleren, hun vermogen renderen, hun invloed groeien. En waar die macht geconcentreerd is, wordt zij ook gebruikt – vaak ten koste van anderen.
De economie, zo lijkt het, mag niet stoppen met groeien. Niet omdat de samenleving daarom vraagt, maar omdat de begeerte van enkelen geen grens kent. Dat leidt tot beslissingen waarbij schade wordt afgedaan met geld. Waarbij compensatie niet dient om onrecht te voorkomen, maar om het mogelijk te maken.
Corazon stelt hier al langer kritische vragen bij. Een economie is geen doel op zich, en groei is geen morele maatstaf. Wanneer economische systemen mensen dwingen zich aan te passen, hun wortels los te laten of zelfs te verdwijnen, is er geen sprake van gezonde ontwikkeling, maar van machtsmisbruik. In de gemeente Moerdijk werken naar schatting circa 4.600 arbeidsmigranten — mensen die onmisbaar lijken.geworden.voor.die.industrie, maar vaak onder druk staan om en tegelijkertijd druk geeft op de samenleving. We vragen ons af: wie zijn.zij eigenlijk, die ware motor achter deze enorme migratie., die zoveel onzekerheid en spanning brengt onder de bevolking?
Vanuit christelijk perspectief is dit fundamenteel problematisch. De schepping is ons toevertrouwd, niet gegeven om uit te putten. De mens is geen middel, maar doel. En rijkdom brengt verantwoordelijkheid met zich mee, geen vrijbrief om grenzen te overschrijden.
Misschien is de kernvraag daarom niet hoeveel compensatie voldoende is, maar waarom wij zijn gaan accepteren dat alles gecompenseerd móét kunnen worden. Waarom we niet meer durven zeggen: hier stopt het. Dit gaat te ver. Dit dient niet het leven.
Een samenleving die zichzelf serieus neemt, erkent dat niet alles koopbaar is.
Dat economische groei niet heilig is.
En dat ware welvaart niet ontstaat uit begeerte, maar uit matigheid, gerechtigheid en zorg voor elkaar.
Dat is geen radicale gedachte.
Dat is eenvoudigweg menselijk.
En diep christelijk.
