Decennialang is globalisering gepresenteerd als onvermijdelijk en welvaart verhogend. In de praktijk zien we echter dat deze vorm van globalisering voor welvarende christelijke landen desastreus uitpakt, juist wanneer lage-lonen landen grote hoeveelheden producten kunnen exporteren tegen extreem lage prijzen die structureel onder de werkelijke kosten liggen.
Daarmee worden interne markten in Europa en Noord-Amerika — culturen met een christelijke basis waarin arbeid, zorg en gemeenschapszin centraal stonden — systematisch ondermijnd. Lokale producenten kunnen eenvoudigweg niet meer concurreren met duurzamere producten die zijn gemaakt onder totaal andere loon-, milieu- en sociale omstandigheden.
Het gevolg :
-
ongecontroleerde overproductie met enorme toename CO2 uitstoot
-
enorme energievragen voor productie én transport net enorme CO2 uitstoot
-
structurele verzwakking van lokale economieën met desastreuze gevolgen voor de lokale samenlevingen
-
afbraak van vakmanschap, boerenstand en de regionale cultuur
Daar komt ook nog eens bij dat controlemechanismen internationaal veel minder streng zijn. Productie wordt massaal verplaatst naar landen waar milieuregels veel soepeler zijn en handhaving zwak en gevoelig voor corruptie. Een schrijnend voorbeeld is China, dat onder het Akkoord van Parijs tot 2030 niet behoeft te reduceren, terwijl juist daar wel een heel groot deel van de wereldwijde productie naartoe is verhuisd. De enorme uitstoot werd verplaatst, maar niet opgelost.
Lage prijzen, hoge kosten
De wereldmarkt overspoelt Europa met producten van zeer lage kwaliteit, korte levensduur en hoge afvalstromen. Die “goedkope” producten zijn in werkelijkheid duur:
ze kosten energie, grondstoffen, milieu, gezondheid en sociale samenhang.
Interne marktspelers — boeren, voedselmakers, kleine en middelgrote bedrijven — konden hier onmogelijk tegenop concurreren zonder zelf hun standaarden te verlagen. Zo ontstaat een race naar de bodem, waarin uiteindelijk niemand van kan winnen.
Corazon wil korte ketens als structurele oplossing
Corazon ziet daarom een noodzakelijke verschuiving van wereldmarkten naar kortere ketens en grote interne markten. Niet als romantisch ideaal, maar als noodzakelijk rationele keuze voor ht behouden van stabiliteit, verkrijgen van duurzaamheid en een veel rechtvaardige economie. Voor Europa en Amerika is de interne markt een zeer kapitaal krachtige markt omdat onze koopkracht veel hoger ligt dan in lage loonlanden. Productie kan op dat nivo dus plaats vinden mits de concurrentie met lage kosten en loon producten landen als China wegvalt.
Een beleid dat inzet op korte ketens:
-
maakt hogere en passende productiestandaarden mogelijk
-
sluit aan bij waarden en wensen van de interne markt
-
vermindert transport, energiegebruik en afhankelijkheid
-
versterkt regionale economieën en werkgelegenheid
In zo’n model produceren we Europese producten voor Europa, en produceren andere regio’s voor hun eigen markten. Dat is niet protectionistisch, maar realistisch. Ook qua loon- en kostenverhoudingen is dit eerlijker en stabieler.
Bovendien ontstaat er opnieuw ruimte voor cultuurgebonden ontwikkeling: voedsel, landbouw en economie die passen bij landschap, tradities en gemeenschap, in plaats van uniforme bulkproductie zonder identiteit.
Ongelijke lonen maken globalisering onhoudbaar
Zolang koopkracht en lonen wereldwijd zo sterk uiteenlopen, creëert globalisering voor ons structureel meer problemen dan oplossingen. Het huidige systeem vergroot ongelijkheid, stimuleert uitbuiting en ondermijnt democratische samenlevingen.
Voor voedsel geldt dit extra sterk. Voedsel is geen gewone handelswaar; het raakt gezondheid, landgebruik, sociale structuren en zorgsystemen.
Nederland als voorbeeld: te veel van alles
Nederland produceert enorm veel voedsel voor omringende landen, terwijl andere landen de werknemers “leveren” om het systeem hier draaiende te houden. Daarmee zadelen we onszelf op met sociale, ruimtelijke en bestuurlijke problemen die grotendeels gecreëerd door globalisering zijn.
Corazon stelt daarom de vraag:
moet Nederland werkelijk het centrum van Europese voedselproductie willen zijn?
Wij denken van niet.
Nederland kan beter:
-
de interne markt voeden
-
inzetten op specialistische producten en diensten rond voedsel als biologisch, zaadveredeling, kennis, innovatie en doorvoer
-
bijdragen aan veerkrachtige voedselketens in plaats van bulkexport
Niet alles zelf willen produceren, verwerken en verschepen over de hele wereld, maar verantwoordelijkheid nemen voor wat dichtbij nodig is.
Een andere economie begint bij voedsel
Voor Corazon gaat deze visie verder dan landbouw alleen. Het raakt aan een bredere herverdeling van werk en inkomen tussen landen, en aan het herstellen van balans in Europa en daarbuiten.
Wat voedsel betreft is de richting helder:
-
kortere ketens
-
eerlijke prijzen
-
gezonde voedselomgevingen
-
landbouw die dient in plaats van uitput
- minder arbeid migratie
Dat is geen stap terug, maar een stap vooruit op veel terreinen.
Niet globalisering en verrijking van sommige die zonder grenzen kunne doen wat ze best lijken .
Maar verbondenheid zijn en bewust met grenzen die we moeten beschermen omdat ze kwetsbaar zijn.
Niet ergens ver weg.
Maar hier.
In onze regio.
In ons eigen dagelijks leven.
Dat is de christelijke visie die Corazon wil delen — en waaraan we willen blijven bouwen.
