In Sint-Maartensdijk voelt naar schatting één op de zes volwassenen zich sterk eenzaam. In de gemeente Tholen als geheel is dat één op de acht mensen. Achter die cijfers zitten geen statistische eenheden, maar mensen, christenen. Mensen die misschien te lang alleen wonen, ziek zijn geworden, weinig geld hebben gekregen, hun werk kwijt zijn geraakt, mensen die maar geen aansluiting kunnen vinden bij anderen of simpelweg het gevoel hebben dat niemand hen werkelijk nog lief heeft en naar hen omkijkt.

De cijfers die CBS, RIVM en GGD onlangs naar buiten brachten, zouden ons christenen daarom niet alleen moeten laten schrikken. Ze zouden ons vooral aan het denken moeten zetten. Want eenzaamheid is geen probleem dat je oplost met zo nu dan een koffie Caritas middag of hier en daar een incidentele activiteit. Het is een maatschappelijk vraagstuk dat raakt aan onze gezondheid, werk, inkomen, jongeren, wonen, leefomgeving, kerk, gezin en de manier waarop wij als samenleving naar elkaar omzien.Het is een spiegel die ons christenen word voor gehouden!

Corazon zou Corazon niet zijn als we juist daar een enorme mogelijkheid in zien. Want wat als we de problemen die we op Tholen zien niet elk afzonderlijk zouden proberen op te lossen, maar als we ze nu eens met elkaar weten te verbinden?

Dat is precies de gedachte achter de leefbaarheids- en leefstijlprogramma’s waar Corazon zich voor inzet. Met hulp van mede christenen!

Volgens de recente cijfers voelt ongeveer één op de acht inwoners van Tholen zich sterk eenzaam. In Sint-Maartensdijk loopt die schatting op tot ongeveer één op de zes volwassenen. Dat zijn forse verschillen binnen één gemeente.

Ook onder onze jongeren is er eenzaamheid en dat vraagt voor deze situatie nog eens extra aandacht. Volgens de gegevens die in de recente berichtgeving over de RIVM-schattingen worden aangehaald, voelt op Tholen ongeveer één op de vijf inwoners van 16 tot 25 jaar zich sterk eenzaam. Landelijk laat het RIVM eveneens zien dat eenzaamheid niet alleen een probleem van ouderen is. In 2025 was ongeveer één op de negen jongvolwassenen van 16 tot 25 jaar sterk eenzaam.

Daarmee moeten we af van het oude beeld dat eenzaamheid vooral iets is van de alleenstaande oudere achter de voordeur. Eenzaamheid kan iemand treffen die alleen woont, maar ook iemand die iedere dag tussen tientallen mensen staat. Een jongere kan honderden contacten hebben via telefoon en sociale media en toch niemand hebben bij wie hij werkelijk terechtkan. Een moeder kan de hele dag bezig zijn met kinderen, werk en huishouden en toch geen persoon hebben met wie zij haar diepste zorgen kan delen. Een man die zijn baan verliest, kan niet alleen inkomen verliezen, maar ook structuur, waardigheid, dagelijkse contacten en het gevoel ergens bij te horen. En iemand met een chronische ziekte kan langzaam uit het sociale leven verdwijnen.

Eenzaamheid is eigenlijk veel meer dan alleen zijn

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen alleen zijn en eenzaam zijn.  Alleen zijn kan prettig zijn. Eenzaamheid gaat over een ervaren tekort aan betekenisvolle verbinding. Het RIVM onderscheidt daarbij onder meer sociale en emotionele eenzaamheid. Sociale eenzaamheid heeft te maken met een tekort aan een sociaal netwerk; emotionele eenzaamheid met het missen van een hechte, betekenisvolle relatie. Dat verklaart ook waarom eenzaamheid soms zo moeilijk zichtbaar is.

Iemand kan naar de kerk gaan, op een sportvereniging zitten, collega’s hebben en iedere dag met anderen praten, maar zich toch diep alleen voelen. Daarom is eenzaamheid ook niet simpelweg een kwestie van “meer activiteiten organiseren”.  De vraag is niet alleen: Hoe krijgen we mensen ergens naartoe?

De belangrijkere vraag is: Hoe zorgen we ervoor dat de mensen zich weer bij ons voelen horen?

Wie loopt extra risico?

Eenzaamheid kent geen leeftijd en geen sociale klasse. Maar het zijn sommige omstandigheden die de kwetsbaarheid vergroten. Het RIVM wijst onder meer op de samenhang met gezondheid, werk, financiële omstandigheden en sociale factoren. Bij jongvolwassenen zijn mentale klachten en eenzaamheid belangrijke aandachtspunten. Bij ouderen spelen onder andere zelfstandig wonen, verlies van sociale contacten en kwetsbaarheid een rol.

Ook chronische ziekte kan mensen sociaal heel kwetsbaarder maken.

Een onderzoek onder volwassenen met chronische ziekten liet bijvoorbeeld zien dat ernstig zieke mensen met een laag inkomen veel vaker ernstige eenzaamheid rapporteerden dan zieke mensen met een hoog inkomen. In de onderzochte Limburgse populatie rapporteerde in 2012 20,7 procent van de zieke mensen met een laag inkomen ernstige eenzaamheid, tegenover 6 procent van de zieken met een hoog inkomen.

Dat is een belangrijk inzicht. Armoede, ziekte en eenzaamheid kunnen elkaar versterken.

Wie ziek wordt, kan minder gaan werken. Minder inkomen kan vervolgens betekenen dat iemand minder mogelijkheden heeft om mee te doen. Minder deelname kan leiden tot minder contacten. Minder contacten kunnen vervolgens weer bijdragen aan een slechter welzijn. Zo ontstaat een vicieuze cirkel.

En gezondheid hoort bij dat verhaal

Eenzaamheid is niet alleen een sociaal probleem. Want de sociale verbondenheid hangt ook sterk samen met lichamelijke en psychische gezondheid. Grote overzichtsstudies hebben een verband gevonden tussen sociale isolatie, eenzaamheid en een verhoogd risico op vroegtijdige sterfte. Dat betekent niet dat eenzaamheid bij een individu automatisch ziekte veroorzaakt, maar het laat wel zien dat de kans sterk toeneemt en dus dat de sociale verbinding een serieus onderdeel moet zijn van de volksgezondheid.

Ook de Wereldgezondheidsorganisatie beschouwt sociale verbinding inmiddels als een belangrijk onderdeel van gezondheid en welzijn. De WHO benadrukt dat sociale isolatie en eenzaamheid gevolgen hebben voor gezondheid, welzijn en samenleving. Daarmee komen we bij een tweede vraag:

Hoe gezond is de leefomgeving waarin iemand probeert gezond te leven?

Want gezondheid ontstaat niet alleen bij een dokter.  Gezondheid ontstaat in de keuken en aan de keukentafel, wat  leer je op school en op straat, wat kies je voor voedsel en waar koop je het voedsel? Gezondheid is sterk verbonden met de leer van de kerk, de cultuur op het werk, de kennissen in de buurt en gezondheid verkrijg je als je veel in de natuur bent.

Slechte leefstijl is onderdeel van dezelfde visieuze negatieve cirkel

Wie zich terugtrekt, kan minder bewegen. Wie weinig geld heeft, kan moeilijker gezonde voeding kopen. Wie weinig energie heeft, kiest sneller voor gemakkelijk en goedkoop voedsel. Wie ongezond eet en weinig beweegt, kan zwaarder en zieker worden. Wie vervolgens gezondheidsproblemen krijgt, kan zich nog verder terugtrekken. Daarom is het te eenvoudig om mensen die ongezond leven alleen maar te vertellen dat ze “betere keuzes” moeten maken. Je moet ze echt gaan helpen.

Het RIVM benadrukt dat voedingskeuzes niet alleen worden bepaald door kennis of wilskracht. Ook inkomen, beschikbaarheid, omgeving, sociale voorbeelden en de eigenschappen van voedsel beïnvloeden wat mensen eten. Dat betekent dat preventie ook iets geheel anders moet zijn dan een hier en daar een folder met voedingsadviezen. We moeten preventie haalbaar maken door de gezonde keuze gemakkelijker, betaalbaarder en socialer maken.

Goed voedsel als onderdeel van preventie

Corazon wil daarom voeding nadrukkelijk verbinden met gezondheid en ontmoeting. Niet vanuit de gedachte dat één groente, één dieet of één voedingsmiddel een ziekte zomaar kan “genezen”, het maakt het lichaam sterker om ziekte te bestrijden. Slecht voedsel voed de ziekte.  Er is daar zeer veel bewijs over dat een gezond voedingspatroon je helpt om chronische ziekten te voorkomen en een effectief onderdeel is van de behandeling van aandoeningen. Het Voedingscentrum noemt onder andere diabetes type 2 en hart- en vaatziekten; het RIVM beschrijft de relatie tussen ongezonde voeding en onder meer hart- en vaatziekten, diabetes en bepaalde vormen van kanker. Corazon is veel duidelijker: gezond voedsel kan mensen genezen, net zoals slecht voedsel mensen ziekt maakt!

Het WHO wijst niet voor niets op het belang van groente, fruit, peulvruchten, volkorenproducten en andere volwaardige voedingsmiddelen en op het beperken van veel suiker, zout en ongezonde vetten. Dat sluit precies aan bij wat Corazon programma rond leefstijl en leefomgeving wil ontwikkelen:

Gezondheid koop je niet, maar is iets waar je aan bouwt. Corazon en haar partners helpen mensen daarbij

Van eenzaamheid naar ontmoeting

Daarom willen wij de aanpak niet beperken tot individuele leefstijlcoaching. Stel je een straat voor waar bewoners samen een stukje groen onderhouden. Een groep jongeren die niet alleen een activiteit aangeboden krijgt, maar daadwerkelijk verantwoordelijkheid krijgt. Een oudere die niet alleen wordt uitgenodigd voor een koffie Caritas ochtend, maar samen met een jongere in problemen groenten gaat telen. Een gezin dat leert hoe het met betaalbare, verse producten gezonder kan koken. Een jongere die ontdekt dat hij iets kan bijdragen aan zijn eigen straat. Een kerk die niet alleen activiteiten organiseert voor de eigen achterban, maar ook de wijk intrekt. Dan verandert er iets fundamenteels.

Jongeren niet alleen aanspreken, maar verantwoordelijkheid geven

Juist jongeren kunnen hierin een sleutelrol spelen. Wanneer we jongeren uitsluitend benaderen vanuit problemen – overlast, drugs, vandalisme, schooluitval of mentale problemen – ontstaat gemakkelijk een beeld van jongeren als groep waar iets mis mee is. Maar jongeren hebben ook energie, creativiteit, talent en behoefte aan betekenis. Geef jongeren daarom verantwoordelijkheid. Laat hen meehelpen bij vergroening van straten. Laat hen de activiteiten organiseren. Laat hen de ouderen helpen. leer hen werken in moestuinen en voedselprojecten. Laat hen meedenken en praten en besturen over de inrichting van hun eigen buurt. Laat hen leren koken met verse producten. Laat hen samen bewegen. Laat hen ontdekken dat hun bijdrage ertoe doet. Dat is iets anders dan jongeren simpelweg “bezighouden”.

Bij corazon gaat om de christelijke gedachte en leefstijl van meedoen, verantwoordelijkheid nemen en erbij horen.

Sommige wijken en dorpen vragen om extra aandacht

Wanneer binnen één gemeente duidelijke verschillen in eenzaamheid zichtbaar worden, moeten we die niet negeren. Sint-Maartensdijk op Tholen is zo een voorbeeld die van ons met corazon en de kerken veel meer aandacht verdient.  Dot dorp blik een “probleemgebied” te zijn . Wanneer eenzaamheid daar volgens de RIVM-schatting hoger ligt dan gemiddeld in de gemeente, dan is het logisch om te onderzoeken welke omstandigheden daarachter liggen.

Zijn er voldoende ontmoetingsplaatsen? Voelen jongeren zich onderdeel van de gemeenschap? Zijn er voldoende mogelijkheden om mee te doen? Welke rol spelen armoede, gezondheid, werkloosheid en sociale uitsluiting? Hoe ervaren inwoners hun buurt? Welke mogelijkheden hebben jongeren om verantwoordelijkheid te nemen? En hoe groot is de rol van middelengebruik en overlast?  Er zijn in Sint-Maartensdijk ook daadwerkelijk best veel incidenten geweest waarbij drugs en openbare orde een rol speelden. Wat speelt e rdaar allemaal af? Zo meldde de politie in april 2025 de vondst van vermoedelijke harddrugs, wapens, geld en grote hoeveelheden tabak in een bedrijfspand. In 2023 maakte de politie bovendien een einde aan een illegaal muziekfeest waarbij volgens de politie een aanzienlijk deel van de circa zestig aanwezigen onder invloed leek van alcohol en/of drugs. Zijn dat aanleiding om verder te kijken en te zoeken naar oorzaken.

Wat gebeurt er wanneer jongeren onvoldoende perspectief, verbinding of betekenis ervaren?

Niet alleen de symptomen bestrijden

Overlast moet natuurlijk worden aangepakt wanneer die ontstaat. Drugscriminaliteit moet worden bestreden. Onveiligheid moet worden aangepakt. Maar alleen handhaven lost niet automatisch de voedingsbodem van sociale problemen op. Daarom moeten we naast de vraag: “Hoe stoppen we de overlast?” ook de vraag stellen:

“Waarom ontstaat deze overlast hier en wat kunnen we veranderen voordat problemen escaleren?”

Dat vraagt om een bredere aanpak. Werk, Gezondheid,Sport,Groen, Onderwijs, Gezin, Voeding, Ontmoeting, Kerk, Verenigingen, Jongerenwerk, Ondernemers en vooral : verantwoordelijkheid.

De kerk heeft hier een bijzondere opdracht

Voor Corazon is er nog een andere dimensie. Wij zijn een christelijke organisatie. Dat betekent voor ons dat naastenliefde niet alleen iets is dat binnen de eigen geloofsgemeenschap wordt beleefd. Het christelijk geloof spreekt juist over de ander. Over de vreemdeling.  ver de arme. Over de zieke. Over de eenzame. Over de mens die buiten de gemeenschap dreigt te vallen. Daarom mogen kerken zich wat ons betreft afvragen of zij soms te veel naar binnen zijn gericht.

Niet als verwijt, maar als uitnodiging. Een kerk kan méér zijn dan een plek waar op zondag mensen samenkomen. Een kerk kan een plek zijn waar jongeren verantwoordelijkheid krijgen. Waar ouderen worden gezien.  Waar maaltijden worden gedeeld. Waar mensen die weinig geld hebben kunnen meedoen. Waar buurtbewoners elkaar ontmoeten. Waar vrijwilligers actief zijn. Waar eenzaamheid wordt gesignaleerd. Waar mensen vanuit geloof daadwerkelijk naast anderen gaan staan.

De kerk hoeft niet groter te worden om meer betekenis te krijgen. Misschien moet zij vooral meer naar buiten bewegen.

De gemeente heeft zelf al veel van de bouwstenen

Opvallend is dat deze gedachte niet tegenover het gemeentelijke beleid staat. Neem de gemeente Tholen als voorbeeld ze stelt zelf dat eenzaamheid in iedere kern en onder alle leeftijden voorkomt. De gemeente verwijst daarbij naar jongerenwerk, buurtsportcoaches, zorgloketten, verenigingen en andere vormen van ontmoeting.

Ook de subsidieregeling Zorgloketten Tholen 2026 noemt expliciet het versterken van de sociale basis, preventie, vroegsignalering, ontmoeting, leefbaarheid en samenredzaamheid.

En in de gemeentelijke omgevingsvisie komen gezondheid, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit nadrukkelijk samen. De gemeente spreekt over vitale kernen met een gezonde, groene, rustige en veilige woonomgeving en plekken om te bewegen, recreëren en ontmoeten.

Daarmee liggen veel van de beleidsmatige bouwstenen er al.

De uitdaging is om ze met elkaar te verbinden.

Maken losse projecten een gemeenschap

Misschien is dat uiteindelijk de belangrijkste stap. We moeten niet voor iedere maatschappelijke klacht een afzonderlijk project en organisatie gaan bedenken.

-Niet een egen eenzaamheid , daarna een project tegen overgewicht , daarna een project voor jongeren , daarna een project voor vergroening , daarna een project voor gezonde voeding, een project voor ouderen.

Corazon wil de gemeente uitdagen met ons mee te kijken waar deze problemen elkaar raken. Want juist daar ontstaan kansen. Een moestuin kan voedsel produceren én ontmoeting creëren en een jongerenproject kan groenbeheer combineren met werkervaring. Zo kan een gezamenlijke maaltijd een gezonde voeding combineren met ontmoeting.Onze leefstijlprogramma kan gezondheid combineren met sociale verbinding. De kerk kan geloof combineren met maatschappelijke dienstbaarheid.Bij ons kan een oudere van zorgontvanger veranderen in iemand die kennis doorgeeft en word de jongere van “overlastgever” veranderen in iemand die helpt en verantwoordelijkheid draagt.

Dat is de beweging die Corazon wil maken.

Niét iedereen hoeft gered te worden, maar iédereen kan bijdragen.

Een samenleving wordt sterker wanneer we niet voortdurend vragen:

“Wat heeft deze persoon nodig?”

maar ook:

“Wat kan deze persoon bijdragen?”

Dat betekent niet dat we mensen met ernstige problemen aan hun lot moeten overlaten. Integendeel. Professionele zorg en ondersteuning blijven noodzakelijk.

Maar naast zorg is er iets anders nodig:

gemeenschap.

Mensen hebben elkaar nodig.

De WHO noemt sociale verbondenheid inmiddels expliciet een belangrijke gezondheidsopgave. Ook het RIVM benadrukt dat mentale gezondheid wordt beïnvloed door onder meer leefomstandigheden, werk, sociale factoren en de leefomgeving.

Daarom is investeren in sociale verbinding geen luxe.

Het is investeren in gezondheid.

Van eenzaamheid naar verbondenheid

De cijfers uit Sint-Maartensdijk zijn uiteindelijk geen eindpunt. Ze zijn een uitdaging en een uitnodiging.

Een uitnodiging aan de gemeente. Aan corazon, aan kerken, aan verenigingen, aan scholen, aan ondernemers, aan maatschappelijke organisaties, aan jongeren, aan ouderen. En aan ieder christen die kan denken:

“Ik kan misschien iets voor een ander betekenen.”

Corazon kan en wil daarin een verbindende rol spelen. Wij koppelen gezonde voeding aan leefstijl, leefstijl aan ontmoeting, ontmoeting aan groen, groen aan jongeren, jongeren verantwoordelijkheid te geven, kerken opnieuw midden in de samenleving te brengen, door maatschappelijke problemen niet los van elkaar te bekijken, maar juist te zoeken naar de verbinding.

Want misschien ligt daar wel een van de grootste probleem van Tholen:

niet proberen ieder probleem afzonderlijk op te lossen, maar opnieuw een gemeenschap te bouwen waarin mensen elkaar nodig hebben én iets voor elkaar kunnen betekenen.Niet ieder op zijn eigen eiland.

Dat is voor Corazon geen programma op papier, het is een praktische vertaling van een eenvoudige christelijke gedachte:

Zie de mens naast je, die heeft je nodig.

En doe vervolgens iets.

Corazon wil nood en deugd aan elkaar koppelen

Daar ligt precies de gedachte achter onze aanpak. Wij noemen dat binnen Corazon steeds vaker: de nood moet je aan de deugd koppelen.

Een probleem wordt dan niet alleen een probleem dat opgelost moet worden, maar ook een mogelijkheid om mensen met elkaar te verbinden.

-Eenzaamheid vraagt om ontmoeting.

–Ontmoeting kan plaatsvinden rond gezond voedsel.

-gezond voedsel kan afkomstig zijn uit een lokale buurttuin.

-Die buurt tuin kan worden onderhouden door oa eenzamere jongeren.

-Jongeren kunnen verantwoordelijkheid krijgen.

-Ouderen kunnen kennis en ervaring delen.

-Samen bewegen kan onderdeel worden van leefstijl.

-Vergroening maakt de buurt aantrekkelijker.

-Een gezondere leefstijl kan bijdragen aan het voorkomen van gezondheidsproblemen.

-En mensen die moeilijk aansluiting vinden, kunnen juist via zulke activiteiten weer onderdeel worden van een gemeenschap.

Eén gemeenschappelijke investering kan daardoor meerdere maatschappelijke doelen tegelijk dienen.

De Corazon Leefstijl Agenda voor Tholen

Daarom wil Corazon de komende periode werken aan een geïntegreerde Leefstijl- en Leefbaarheidsagenda . Geen programma waarbij iedereen hetzelfde traject moet volgen. Maar een netwerk van activiteiten die elkaar versterken.

1. Gezonde voeding

We willen inwoners praktisch leren omgaan met gezonde, verse en zo weinig mogelijk bewerkte voeding. Niet alleen vertellen wat gezond is, maar laten zien hoe je ermee kunt koken en leven.

2. Leefstijl

Voeding wordt verbonden met bewegen, slaap, stress, buiten zijn, sociale contacten en dagelijkse structuur.

3. Ontmoeting

Activiteiten worden zo ingericht dat mensen elkaar daadwerkelijk leren kennen. Niet alleen “activiteiten voor eenzame mensen”, maar activiteiten waarin iedereen welkom is.

4. Jongeren als deelnemers én medeorganisatoren

Jongeren krijgen verantwoordelijkheid voor projecten in hun eigen omgeving. Dat kan rond groen, voedsel, sport, activiteiten en buurtverbetering.

5. Vergroening van buurten

Straten, pleinen en openbare plekken kunnen plekken worden waar mensen elkaar ontmoeten. Groen is dan niet alleen een ecologische investering, maar ook een sociale investering.

6. Gezondheidspreventie

Door gezond eten, bewegen en sociale verbondenheid te combineren willen we bijdragen aan het voorkomen van gezondheidsproblemen. Dat sluit aan bij de bredere gezondheidsopgave van Tholen. De gemeente heeft zelf eerder vastgesteld dat onder meer voeding, bewegen en mentale gezondheid belangrijke aandachtspunten zijn.

7. Kerken en maatschappelijke organisaties verbinden

Niet ieder initiatief hoeft zelf alles te kunnen. Kerken, scholen, verenigingen, zorg- en welzijnsorganisaties, ondernemers, gemeente en inwoners kunnen ieder vanuit hun eigen kracht bijdragen.

.