Van moestuinoverschot naar heerlijke maaltijden en voorraad

Wie een paar komkommerplanten in de moestuin heeft staan, kent het probleem: ineens zijn er veel meer komkommers dan je op dat moment kunt opeten. Een paar dagen niet gekeken en daar hangen alweer enorme exemplaren!

Maar weggooien is natuurlijk zonde. Komkommer is namelijk veel veelzijdiger dan alleen een plakje op een boterham of door een salade. Je kunt ermee koken, bakken, inmaken, fermenteren en zelfs chutney maken.

Juist wanneer de moestuin volop produceert, is het mooi om te kijken hoe je de oogst kunt bewaren. Zo wordt een overvloed geen probleem, maar een voorraad voor later.

Bij Corazon vinden we dat voedsel zo veel mogelijk lokaal, natuurlijk en met respect voor de schepping gebruikt mag worden. Zelf groenten telen en vervolgens ook leren hoe je ze kunt bewaren, is daar een prachtig voorbeeld van.

Eerst even: kun je met komkommers koken?

Absoluut!

Komkommer bestaat voor een groot deel uit water, maar bevat daarnaast vezels, vitamines en mineralen. Door verhitting verandert de structuur en wordt de komkommer zachter. Daardoor kun je hem gebruiken als groente in warme gerechten.

Vooral wat grotere en overrijpe komkommers die rauw minder lekker zijn, zijn hiervoor geschikt.

Je kunt ze bijvoorbeeld:

• bakken in een beetje olie of boter;
• verwerken in soep;
• stoven met ui en kruiden;
• gebruiken in curry;
• inmaken in zuur;
• fermenteren;
• verwerken tot relish of chutney.

Een grote komkommer uit de moestuin hoeft dus zeker niet op de composthoop terecht te komen.

1. Frisse komkommersoep

Een eenvoudige soep die zowel koud als warm gegeten kan worden.

Ingrediënten – 4 personen

• 2 grote komkommers
• 1 ui
• 1 teen knoflook
• 500 ml groentebouillon
• 100 ml kookroom of yoghurt
• 1 eetlepel olijfolie
• peper en zout
• verse dille of peterselie
• eventueel een scheutje citroensap

Bereiding

Snijd de komkommers in stukken. Snipper de ui en knoflook.

Verhit de olijfolie in een pan en fruit de ui en knoflook kort. Voeg de komkommer toe en bak deze enkele minuten mee.

Voeg de bouillon toe en laat ongeveer 10 minuten zacht koken.

Pureer de soep met een staafmixer. Roer de room of yoghurt erdoor en breng op smaak met peper, zout en eventueel wat citroensap.

Warm serveren, of volledig laten afkoelen voor een frisse zomersoep.

Tip: voeg vlak voor het serveren wat verse dille toe.

2. Gebakken komkommer met knoflook en dille

Een verrassend eenvoudige manier om komkommer als warme groente te eten.

Ingrediënten – 4 personen

• 2 grote komkommers
• 1 teen knoflook
• 1 eetlepel boter of olijfolie
• 1 eetlepel verse dille
• peper en zout
• eventueel een beetje citroensap

Bereiding

Snijd de komkommers in de lengte doormidden. Verwijder eventueel de zaadlijsten bij zeer grote komkommers en snijd de komkommer in halve maantjes.

Verhit boter of olie in een koekenpan. Bak de komkommer op middelhoog vuur ongeveer 5–7 minuten.

Voeg de fijngehakte knoflook toe en bak nog een minuut mee.

Breng op smaak met peper, zout, dille en eventueel wat citroensap.

Lekker bij aardappelen, rijst of een stukje vis.

3. Snelle zoetzure komkommer

Een van de gemakkelijkste manieren om een grote hoeveelheid komkommer te verwerken.

Ingrediënten

• 2 komkommers
• 250 ml natuurazijn of appelazijn
• 250 ml water
• 1 eetlepel suiker of honing
• 1 theelepel zout
• 1 kleine rode ui
• verse dille
• eventueel peperkorrels en mosterdzaad

Bereiding

Snijd de komkommer in dunne plakjes en de rode ui in halve ringen.

Doe azijn, water, suiker en zout in een pannetje en verwarm totdat het zout en de suiker zijn opgelost.

Doe de komkommer en ui in een schone pot. Voeg dille en eventueel peperkorrels of mosterdzaad toe.

Giet het warme zuur eroverheen totdat alles onderstaat.

Laat afkoelen en zet in de koelkast.

Na enkele uren is de komkommer al lekker; na één tot twee dagen wordt de smaak nog beter.

 

4. Inmaken in azijn, dille-augurken

Wil je komkommers langer bewaren, dan kun je ze inmaken.

Ingrediënten

Voor ongeveer 2 potten:

• 1 kg kleine komkommers
• 500 ml natuurazijn
• 500 ml water
• 2 eetlepels zout
• 2 eetlepels suiker
• 2 tenen knoflook
• verse dille
• 1 theelepel mosterdzaad
• enkele peperkorrels

Bereiding

Was de komkommers goed en snijd eventueel de uiteinden eraf.

Doe azijn, water, zout en suiker in een pan en verwarm totdat het zout en de suiker zijn opgelost.

Verdeel knoflook, dille, mosterdzaad en peperkorrels over de schone potten.

Vul de potten met komkommers en giet het warme zuur eroverheen.

Zorg dat de komkommers volledig onderstaan.

Sluit de potten en laat ze afkoelen.

Belangrijk: wanneer je ingemaakte groenten langere tijd buiten de koelkast wilt bewaren, is een betrouwbaar en getest weck-/inmaakrecept en correcte hittebehandeling belangrijk. Voor thuisgebruik is bewaren in de koelkast de eenvoudigste en veiligste methode.

 

5. Gefermenteerde komkommer met dille en knoflook

Fermenteren is een eeuwenoude manier om groenten te bewaren. En het mooie is: je hebt er geen azijn voor nodig.

Bij melkzuurfermentatie zorgen van nature aanwezige melkzuurbacteriën ervoor dat suikers worden omgezet in melkzuur. Daardoor wordt de groente friszuur en ontstaat een omgeving waarin veel ongewenste micro-organismen zich moeilijk kunnen ontwikkelen.

Ingrediënten

Voor een pot van ongeveer 1 liter:

• ong. 500–700 g kleine komkommers
• water
• 15 g niet-gejodeerd zout (2% van het gewicht van groenten + water, zonder pot)
• 2 tenen knoflook
• enkele takjes verse dille
• eventueel 1 theelepel mosterdzaad
• eventueel enkele peperkorrels

Bereiding

Los het zout volledig op in het water. Dit is je pekel.

Doe de komkommers in een zeer schone pot en voeg knoflook, dille en eventueel mosterdzaad en peperkorrels toe.

Laat de pekel afkoelen tot zeker handwarm en giet eroverheen, totdat de komkommers volledig onderstaan.

Dat laatste is belangrijk: de groenten moeten onder de pekel blijven.

Sluit de pot met een geschikt fermentatiedeksel of gebruik een systeem waarmee gas kan ontsnappen. Wat ook kan: de groenten afdekken met een koolblad, daarop bijv. een borrelglaasje of schone steen en dan het deksel van de weckpot sluiten. Zo worden de groenten onder het water gehouden.

Zet de pot op een plek bij kamertemperatuur, uit direct zonlicht.

Controleer dagelijks. Laat het gas ontsnappen.

Na enkele dagen proef je voorzichtig. Wanneer de komkommers voldoende zuur en lekker zijn, zet je ze in de koelkast om de fermentatie sterk te vertragen.

Waar moet je op letten?

Fermenteren is eenvoudig, maar hygiëne is belangrijk.

Gebruik schone potten en materialen en zorg ervoor dat de groenten onder de pekel blijven. Als er sprake is van een onaangename rottingsgeur, schimmel of een duidelijk afwijkend uiterlijk, niet proeven en weggooien.

Een lichte troebelheid van de pekel en belletjes tijdens de fermentatie zijn op zichzelf niet vreemd.

 

6. Komkommerrelish

Een relish is ideaal voor komkommers die al wat groter zijn geworden.

Ingrediënten

• 1 kg komkommer
• 1 ui
• 1 rode paprika
• 150 ml appelazijn
• 75 g suiker
• 1 theelepel zout
• 1 theelepel mosterdzaad
• ½ theelepel kurkuma
• peper naar smaak

Bereiding

Snijd komkommer, ui en paprika zeer fijn.

Meng met het zout en laat ongeveer 30 minuten staan. Giet het vrijgekomen vocht af.

Doe alles samen met de azijn, suiker en kruiden in een pan.

Breng aan de kook en laat ongeveer 20–30 minuten zacht inkoken totdat een dikke relish ontstaat.

Laat afkoelen en bewaar in een schone pot in de koelkast.

Lekker bij brood, kaas, aardappelen, barbecuegerechten of een vegetarische burger.

 

7. Komkommerchutney

Voor wie écht veel komkommers heeft, is chutney een mooie manier om de oogst te verwerken.

Ingrediënten

• 1 kg komkommer
• 2 uien
• 2 appels
• 200 ml appelazijn
• 150 g suiker
• 1 teen knoflook
• 1 theelepel gember
• 1 theelepel mosterdzaad
• ½ theelepel kurkuma
• peper en zout
• eventueel een snufje chilivlokken

Bereiding

Snijd komkommer, ui en appel in kleine stukjes.

Doe alle ingrediënten in een pan en breng langzaam aan de kook.

Laat zonder deksel ongeveer 45 minuten zacht koken. Roer regelmatig.

De chutney is klaar wanneer het meeste vocht is verdampt en een dikke, smeuïge massa ontstaat.

Laat afkoelen en bewaar gekoeld.

Heerlijk bij oude kaas, brood of een hartige maaltijd.

 

8. Tzatziki – de snelle komkommerverwerker

Niet iedere komkommer hoeft geconserveerd te worden. Soms wil je gewoon snel een flinke hoeveelheid verwerken.

Ingrediënten

• 1 grote komkommer
• 500 g Griekse yoghurt
• 1–2 tenen knoflook
• 1 eetlepel olijfolie
• 1 eetlepel citroensap
• verse dille of munt
• peper en zout

Bereiding

Rasp de komkommer grof.

Doe de komkommer in een schone doek en knijp zoveel mogelijk vocht eruit.

Meng met yoghurt, fijngehakte knoflook, olijfolie en citroensap.

Voeg dille of munt toe en breng op smaak met peper en zout.

Laat bij voorkeur een uur in de koelkast staan.

Lekker bij brood, aardappelen, gegrilde groenten of als frisse saus bij een maaltijd.

 

Van overvloed naar voorraad

Een moestuin leert ons iets wat we gemakkelijk vergeten: voedsel is niet vanzelfsprekend.

In de zomer kan er ineens een overvloed zijn. In de winter is er juist veel minder verse oogst. Door groenten te bewaren, verbinden we die twee momenten met elkaar.

Inmaken, fermenteren en conserveren zijn bovendien technieken die nauwelijks ingewikkeld zijn. Ze geven ons de mogelijkheid om meer van onze eigen oogst te gebruiken en minder voedsel verloren te laten gaan.

En misschien is dat wel een van de mooiste dingen van een moestuin: je oogst niet alleen groenten, maar ook kennis, vaardigheden en waardering voor voedsel.

Heb je te veel komkommers? Verwerk ze slim of geef ze weg!

Van soep tot augurk, van chutney tot fermentatie: met een beetje creativiteit kan bijna iedere komkommer een heerlijke bestemming krijgen.

Een moestuin vol? Deel de overvloed

Heb je zelf meer komkommers dan je kunt gebruiken? Kijk dan ook eens of buren, familie, vrienden er blij mee zijn.