Van vlas en hennep tot miscanthus, stro en Paulownia: Zeeland beschikt over genoeg landbouwgrond, de kennis en de ondernemers om een belangrijke regio te worden voor de biobased economie. Stichting Corazon zal met Corazonland een bescheiden maar belangrijke rol mee spelen.
Er staat iets bijzonders te gebeuren in de Zeeuwse delta. De boer en de landbouw kan de komende jaren namelijk een nieuwe belangrijke rol krijgen: niet alleen (bio) voedsel produceren, maar ook de grondstoffen gaan leveren voor de Zeeuwse woningen, gebouwen en producten van de toekomst.
Dat is de belofte van biobased bouwen.
In plaats van bouwmaterialen die grotendeels uit fossiele of eindige grondstoffen worden gemaakt, kunnen we steeds meer gebruik gaan maken van materialen die door planten en bomen worden geproduceerd. Daarmee ontstaat een nieuwe verbinding tussen landbouw en bouw. En juist Zeeland heeft daarvoor uitstekende kaarten in handen. Corazon wil, dat we meer focussen op de goede dingen uit d elandbouw namelijk de kansen voor een duurzame toekomst waarde boer waardevoller is dan nu. het imago van de boer in dienst van de grote supermarkt ketens moet worden omgevormd naar de boer die ons helpt het klimaat op orde te krijgen. En dat juist dat kunnen boeren als de beste. Oa met vast leggen van koolstof zgn. carbon farming, de korte keten voedsel bouwen en boerenlandwinkels , diverse vollegrond producten ipv monocultuur, biologische producten, duurzame energie en nu een nieuwe kans . Het produceren van grondstoffen voor de bouw.
De provincie heeft inmiddels zelf vastgesteld dat gewassen als vlas, miscanthus, Mammoetgras, Sorghum, hennep , stro en Paulownia uitstekend in het bouwplan van de Zeeuwse agrariër kunnen passen. Zeeland beschikt bovendien over een lange traditie in de vlasteelt en heeft in Zeeuws-Vlaanderen al belangrijke vlasclusters en verwerkingskennis.
Van de Zeeuwse akker naar de woning
Stel je voor: een deel van de grondstoffen voor een woning wordt hier geproduceerd door boeren uit Zeeland en West-Brabant, net als vroeger. Vlas wordt verwerkt tot vezels en isolatiemateriaal. Hennep wordt gebruikt voor isolatie en kalkhennep. Graanstro krijgt een tweede leven als isolatie of plaatmateriaal. Miscanthus en Mammoetgras wordt verwerkt tot nieuwe bouwproducten. Paulownia hout en houtvezels worden gebruikt voor plaatmateriaal, constructie en isolatie.
De keten wordt dan veel korter: Zeeuwse boer → regionale verwerking → Zeeuwse bouwindustrie → Zeeuwse woning.
Dat is niet alleen goed nieuws voor het klimaat. Het kan ook een nieuwe economische pijler voor het platteland worden. De boer krijgt nieuwe afzetmogelijkheden. Verwerkers krijgen nieuwe grondstoffen. Bouwbedrijven krijgen nieuwe materialen. En de regio houdt een groter deel van de economische waarde zelf.
De boer wordt grondstoffenproducent
De landbouw van de toekomst hoeft niet te kiezen tussen voedsel en natuur óf nieuwe economische kansen. Juist door verschillende functies met elkaar te verbinden, kan een veel sterker landbouwsysteem ontstaan. De boer kan nu naast voedselgewassen ook biobased gewassen telen. Een meerjarig gewas als mammoetgras kan een andere plaats krijgen in de vruchtwisseling dan een eenjarig gewas als hennep of vlas. Graanstro is bovendien een waardevolle reststroom die nu al voor biobased toepassingen wordt onderzocht. Building Balance noemt onder meer hennep, vlas, graanstro en miscanthus als belangrijke gewassen voor biobased bouwen. Toepassingen variëren van isolatiemateriaal tot plaatmateriaal en prefab wanden.
Daarmee ontstaat een nieuw perspectief:Â Corazon pleit daarom niet alleen voedsel van het land, maar ook bouwmateriaal. Niet alleen landbouw als kostenpost, maar landbouw als leverancier van hoogwaardige grondstoffen.
Vlas heeft in Zeeland heeft al een voorsprong
Voor vlas hoeft Zeeland niet opnieuw het wiel uit te vinden. De provincie heeft van oudsher kennis van de vlasteelt en beschikt over bestaande clusters en verwerkingscapaciteit. Vlasvezels kunnen worden toegepast in onder meer isolatie en plaatmaterialen. Er wordt zelfs gekeken naar wintervlas, waardoor de mogelijkheden voor een meer continue regionale keten verder kunnen worden ontwikkeld. Dat is precies het soort ontwikkeling waar Zeeland sterk in kan zijn: voortbouwen op wat er al is en tegelijkertijd nieuwe toepassingen ontwikkelen.
Hennep is een snelgroeiende grondstof voor gezonde woningen
Ook vezelhennep biedt interessante mogelijkheden. Hennep groeit snel en levert vezels en scheven die kunnen worden verwerkt tot onder andere isolatiematerialen en kalkhennep. De natuurlijke eigenschappen maken hennep interessant voor dampopen en vochtregulerende bouwsystemen. De Nederlandse biobased bouwketen is ondertussen volop bezig om deze toepassingen verder op te schalen en te certificeren. Voor Zeeland en West-Brabant kan dat betekenen dat er een nieuwe regionale markt ontstaat voor telers die bereid zijn hun bouwplan te verbreden.
Mammoetgras: de meerjarige bouwplant
Ook miscanthus, vaak olifantsgras genoemd, verdient aandacht. Het is een meerjarig gewas met een hoge productie van droge stof en wordt steeds nadrukkelijker onderzocht voor biobased bouwtoepassingen. Building Balance ziet voor miscanthus verschillende potentiële toepassingen en werkt aan verdere ontwikkeling van de keten.Het interessante van dergelijke meerjarige gewassen is dat ze een heel andere dynamiek hebben dan traditionele akkerbouwgewassen. Juist daarom kunnen ze onderdeel worden van nieuwe landbouwconcepten waarin ook bodem, water, biodiversiteit en koolstofopslag worden meegenomen.
En dan is er een nieuwe topper de Paulownia
Voor Corazon is er nog een bijzondere speler: Paulownia. Paulownia is een snelgroeiende houtproducent die interessant kan zijn voor een toekomstige biobased economie. Het hout kan worden toegepast in verschillende hoogwaardige houtproducten en daarmee onderdeel worden van een regionale houtketen.
Maar bij Corazonland kijken we verder dan alleen de boom. Wij willen onderzoeken hoe Paulownia kan worden opgenomen in een breder landbouw- en agroforestryconcept waarin houtproductie, biodiversiteit, bodem, koolstofopslag en economische waarde met elkaar worden verbonden. Daarmee willen wij vanuit Corazonland een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van Paulownia in Zeeland en omgeving. Corazonland wil uitgroeien tot een kennis-, demonstratie- en ontmoetingspunt voor Paulownia en biobased agroforestry in Zeeland. Niet door alleen bomen te planten, maar door samen met boeren, onderzoekers, bouwbedrijven en innovatieve ondernemers te onderzoeken wat er daadwerkelijk met de grondstoffen kan worden gedaan.
Van gewas naar product
Dat laatste is essentieel. Het heeft weinig zin om duizenden hectares biobased gewassen te telen wanneer er vervolgens geen goede afzet, verwerking of bouwtoepassing bestaat. Daarom gaat de echte uitdaging niet alleen over teelt, maar ook over de hele keten. Corazon heeft met Building Balance al gesproken dat momenteel precies dit punt: opschaling alleen lukt alleen wanneer telers, verwerkers en bouwers in de regio op elkaar afgestemd worden en samen afspraken maken over onder meer prijs, volume en kwaliteit. Daar ligt een enorme kans voor Zeeland. Corazon kan er een rol in spelen.
Corazon wil helpen de keten te verbinden
Vanuit Corazonland willen wij daarom niet langs de zijlijn blijven staan. Wij zoeken samenwerking met innovatieve partijen die bezig zijn met de ontwikkeling van nieuwe biobased toepassingen. Zo zoeken wij onder meer samenwerking met Greenagerplus, dat verschillende concepten ontwikkelt waarin biobased materialen worden verwerkt. Ook voeren wij gesprekken met Building Balance om te onderzoeken welke rol Corazon kan spelen bij het versnellen van de ontwikkeling van biobased productie en regionale ketens in Zeeland. Daarbij willen we vooral een verbindende en praktische rol spelen:
boeren bij elkaar brengen, teelten demonstreren, kennis delen, nieuwe gewassen onderzoeken, toepassingen zichtbaar maken en verbinding zoeken met de bouw.
Want uiteindelijk moet de keten ergens beginnen. En waarom zou die niet hier kunnen beginnen?
De delta van Zeeland heeft alle ingrediënten
Zeeland heeft landbouwgrond. Zeeland heeft boeren met kennis en ondernemerschap. Zeeland heeft ervaring met vlas. Zeeland heeft kennisinstellingen en proeflocaties. Zeeland heeft een groeiende bouwopgave. En Zeeland heeft een unieke positie tussen landbouw, industrie, water en natuur. Op Proefboerderij Rusthoeve wordt al jarenlang gewerkt aan onderzoek naar biobased teelten en businessmodellen. Ook de provincie ziet ketenontwikkeling en kennisdeling als belangrijke voorwaarden om biobased gewassen verder op te schalen. De ontwikkeling is dus al begonnen. Nu komt het erop aan om de verschillende onderdelen met elkaar te verbinden.
Een goede omzet kansen voor het Zeeuwse platteland
Biobased landbouw kan uiteindelijk veel meer worden dan een duurzaamheidsproject. Het kan een nieuwe economische sector worden. Een sector waarin de boer grondstoffen produceert, waarin regionale bedrijven deze verwerken en waarin bouwbedrijven ze toepassen in woningen en gebouwen. En juist wanneer de keten regionaal wordt georganiseerd, kan een belangrijk deel van de toegevoegde waarde in Zeeland blijven. Dat is interessant voor de boer. Dat is interessant voor de bouw. Dat is interessant voor ondernemers. En het is interessant voor de samenleving.
Jouw woning van morgen kan vandaag al in het veld groeien
Misschien is dat wel het mooiste beeld van biobased bouwen. Een toekomstige woning in Zeeland kan voor een deel beginnen als een gewas op een Zeeuwse akker. Een zaadje groeit uit tot vlas, hennep of miscanthus. Graan levert stro. Een boom groeit uit tot hout. De oogst gaat naar een regionale verwerker en wordt uiteindelijk onderdeel van een woning. Van zonlicht naar plant. Van plant naar grondstof. Van grondstof naar bouwmateriaal. Van bouwmateriaal naar woning. Dat is geen terugkeer naar het verleden. Het is juist een stap naar een nieuwe economie.
Zeeland kan het verschil maken
Corazon gelooft dat Zeeland een belangrijke rol kan spelen in deze ontwikkeling. Niet door te wachten tot de biobased economie vanuit de Randstad of het buitenland naar Zeeland komt, maar door zelf de regionale keten op te bouwen. Met de Zeeuwse boer als belangrijke grondstoffenproducent. Met innovatieve ondernemers als ontwikkelaars. Met bouwbedrijven als afnemers. Met kennisinstellingen als partners. En met initiatieven zoals Corazonland als plekken waar nieuwe mogelijkheden zichtbaar en praktisch toepasbaar worden gemaakt. De landbouw kan de bouw van de toekomst voeden. En misschien groeit die toekomst wel gewoon hier, op Zeeuwse bodem.
